Willkommen
 Weitere Infos
 Litfasssäule
 Tipps
 Journal-deutsch
 Journal-polnisch
 Fit für Polen
 Kontakt
           Archiwum

Journal  lipiec 

Znane Polki i Polacy

Andrzej Szczypiorski(1924 -2000) niedawno zmarły pisarz i publicysta,był Warszawiakiem, ale jak mówił, nie ma już tamtej Warszawy jego dzieciństwa, gdzie współżycie z żydami czy Niemcami  było czymś zrozumiałym samo przez się. Przed zmianami politycznymi końca lat osiemdziesiątych, jego książki nie zawsze wydawano oficjalnie. Podczas stanu wojennego był nawet internowany (1981 -82).

Jego pojmowanie pisarstwa zawierało w sobie odpowiedzialność polityczną, zajmowanie się  w twórczości tematami niewygodnymi czy wręcz bolesnymi, a jednocześnie czynienie wszystkiego dla pojednania się. Andrzej Szczypiorski był również zaangażowany w oficjalnej polityce, pełniąc przez pewien czas funkcję senatora demokratycznego parlamentu w Polsce. Wiele jego dzieł zostało przetłumaczonych na język niemiecki; szczególnie znane są ”Początek “( w języku niemieckim pod tytułem “Piękna pani Seidenman”)  oraz “Msza dla miasta Arras”.

 

Polska (mniej) znana

Puławy są miastem leżącym nad Wisłą, ok. 120 km na południe od Warszawy, mają ok. 45 tys. mieszkańców. Ich początki związane są z Wisłą jako szlakiem handlowym. Później na skarpie wiślanej zbudowano zameczek myśliwski. Początkowo w posiadaniu rodziny Lubomirskich , a następnie Sieniawskich był on kilkakrotnie przebudowywany.  Ch.P. Aigner zbudował tam na przełomie XVIII i XIX wieku klasycystyczny pałac dla rodziny książąt Czartoryskich. Złoty wiek Puław  miał miejsce za życia Izabelli Czartoryskiej, która założyła prawie 30 hektarowy park w romantycznym stylu angielskim, umieszczając w nim kilka budowli klasycystycznych i neogotyckich. Pawilon zwany Domkiem Gotyckim, w którym znajdowała się od 1809 roku kolekcja malarstwa (wówczas dzieła Leonarda da Vinci, Rafaela i Rembrandta), uważa się za pierwsze muzeum w Polsce; świątynia Sybilli jest repliką świątyni Westy w Tivoli niedaleko Rzymu, Izabella Czartoryska umieściła w niej pamiętki po wielkich i sławnych Polakach. Obecnie wiekszość tych przedmiotów znajduje się w Muzeum Czartoryskich w Krakowie.Sam pałac już  od dawna jest w posiadaniu  rolniczego instytutu naukowego, można go jednak zwiedzać podobnie jak i inne budynki w parku.

Na koniec pewna  ciekawa dla Niemców historia:  niemieccy rzemieślnicy przesiedleni do Puław przez carycę Katarzynę II, mieli propagować tam “niemieckiego ducha”. Z tych planów nic nie wyszło: już drugie pokolenie niemieckich imigrantów zaangażowało się patriotycznie dla swojej nowej ojczyzny,  ucząc ludność po wsiach (nielegalnie - był to przecież okres zaborów) pisać i czytać po polsku .

 

Coś dla podniebienia

Chłodniki

Za podstawę służy kwaśne mleko albo jogurt naturalny wymieszany ze świeżymi, drobnopokrojonymi ziołami( np. szczypiorek, koperek, czosnek liściowy, bazylia itd.) i warzywami na surowo (np. ogórek, rzodkiew czy rzodkiewki).

Zupę podaje się na głębokich talerzach, posypaną pokrojonymi jajkami na twardo. Jako dodatek ziemniaki albo kasza gryczana na osobnym talerzu. W zależności od dalszych dodatków możliwe są różne wersje:

I. Z botwinką (młode buraczki pokrojone i uduszone razem z liśćmi i łodygami)

Na porcję dla jednej osoby 1-2 młode buraczki, pokroić i udusić w 1/8 l rosołu, dodać łyżeczkę octu owocowego, ostudzić. Wymieszać z pozostałymi składnikami i wstawić do lodówki na 1-2 godziny. Można dodać też kwas z buraków,(do nabycia w Reformhaus albo Naturkostladen).

II. Z kiszonymi ogórkami.

Około ćwierć litra kwasu z kiszonych ogórków, 1/8 l zimnego rosołu, 1-2 ogórki kiszone pokrojone w kostkę,(można kupić w niektórych sklepach lub u polskiego czy śląskiego rzeźnika, albo zrobić samemu - przepis następnym razem 

 

                          **************************

Journal  sierpień 

Znane Polki i Polacy

Janusz Korczak (1878-1942) znany teoretyk nauki o wychowaniu, pedagog, lekarz, działacz społeczny nazywał się właściwie Henryk Goldszmit. Pod nazwiskiem Janusz Korczak znany jest w Polsce i innych krajach, przede wszystkim jako autor książek dla dzieci takich jak: „Król Maciuś I” czy „Kajtuś czarodziej”. Swoje pedagogiczne ideały realizował w konsekwentnie w  swoim życiu aż do końca. Jako współtwórca i współpracownik domów dla sierot w Warszawie zajmował się z oddaniem powierzonymi mu dziećmi. Po zlikwidowaniu sierocińców podczas okupacji hitlerowskiej, towarzyszył dobrowolnie swoim małym podopiecznym, których wywieziono z getta do Treblinki i zginął tam razem z nimi.

Obok prac z zakresu pedagogiki można polecić także dorosłym książki Korczaka dla dzieci, jak również piękną książkę „Sam na sam z Bogiem – modlitwy tych, którzy się nie modlą”.

Polska (mniej) znana

Międzychód leży nad Wartą, ok. 80 km na północny-zachód od Poznania, wśród jezior i lasów. Miasto to może się poszczycić wielowiekową historią (pierwsze wzmianki przed 1400), w XVI wieku był tam ważny ośrodek protestantyzmu oraz sukiennictwa. Od 1793 roku pod zaborem pruskim. Mimo udziału mieszkańców w powstaniu wielkopolskim(1918-1919) powrócił do Polski dopiero w 1945 roku. Dzisiaj jest Międzychód ośrodkiem przemysłu owocowo-warzywnego i regionem wypoczynkowym.Można go polecić szczególnie turystom interesującym się ekologią, jeżdżącym na rowerze lub na koniu, amatorom sportów wodnych, wędkarzom i lubiącym zbierać grzyby. W mieście i okolicy znajduje się dużo różnych możliwości zakwaterowania.

Międzychód jest od 10 lat w partnerstwie z miastem Weinstadt.

 

Coś dla podniebienia

Ogórki małosolne

Ogórki umyć (ewentualnie nakłuć w kilku miejscach widelcem) i ułożyć w kamiennym garnku ( albo słoiku), duże na dole, małe na górze, posypać nasionami kopru, dodać obrany ząbek czosnku. Zalać letnią, posoloną wodą (1 płaska łyżka soli na 1 litr wody). Ogórki przykryć małym talerzykiem w ten sposób, aby były całkowicie pokryte płynem. (Na talerzyku można postawić dla obciążenia zakręcony słoiczek z wodą.) Trzymać w kuchni w ciepłym miejscu i 2 razy dziennie naciskać na talerzyk, aby wyszło powietrze. Jeżeli na powierzchni utworzy się kożuch, można go usunąć ( ale nie jest szkodliwy). W zależności od temperatury zewnętrznej, kiszenie trwa  5 - 7 dni. Kiszone (kwaśne) ogórki, kiedy są gotowe, przechowywać w lodówce. Sok ogórkowy można pić sam albo wymieszany z jogurtem (czy kwaśnym mlekiem).

Sos z grzybów leśnych.

Można je czasem kupić na targu albo sklepie ogrodniczym: kurki, prawdziwki albo inne grzyby leśne. Znający się na grzybach zbierają je sami. Oto prosty przepis:

Dla 2 osób co najmniej 100g grzybów oczyścić i pokroić według uznania. Dużą cebulę obrać, pokroić w drobną kostkę i poddusić 5 min. na patelni z odrobiną oleju lub masła, dodać grzyby i dusić dalej ok. 15 min. Posolić, popieprzyć i prawie zagotować ze śmietanką, wymieszać z posiekaną natką pietruszki. Podawać  z ziemniakami z wody, plackami kartoflanymi, ryżem, quinuą albo kaszą gryczaną.

Kasza gryczana.

1 szklanka kaszy gryczanej, 1,5 szklanki wody, tłuszcz, sól.

Kaszę gryczaną (całą) upażyć na suchej patelni (jeśli jest jasna). W Polsce można kupić już gotową prażoną kaszę gryczaną. Jest ona nie tylko zdrowsza (zawiera więcej użytecznego dla człowieka białka), ale także ma lepszy smak.

Kaszę krótko podsmażyć na tłuszczu, zalać wodą, posolić. Na wolnym ogniu gotować lekko 7 min., aż prawie nie będzie widać wody. Garnek przykryć i zawinąć w koc (albo wsadzić do specjalnego pojemnika ze styropianu) i taić przez co najmniej pół godziny.

 

                              ***************************

Journal  wrzesień 

Znane Polki i Polacy

Maria Skłodowska-Curie (1867-1934) urodziła się w Warszawie, będącej wówczas pod zaborem rosyjskim. Celem dalszych studiów, udała się do Paryża na Sorbonę. Razem ze swoim mężem Piotrem Curie prowadziła rozległe badania w dziedzinie fizyki i chemii, które doprowadziły do odkrycia w 1898 dwóch pierwiastków radioaktywnych, polonu i radu. Otrzymała dwie nagrody Nobla: w 1903 roku razem z mężem w dziedzinie fizyki i w 1911 sama w dziedzinie chemii. Od 1904 roku kierowała laboratorium, a po śmierci męża w 1906 przejęła jego katedrę  promieniotwórczości na Sorbonie. Zorganizowała Institut Radowy w Paryżu, pomagała również w zorganizowaniu Pracowni Radiologicznej Warszawskiego Towarzystwa Naukowego oraz Instytutu Radowego w Warszawie.

W niektórych, przede wszystkim francuskich biografiach, pomijane bywa jej polskie pochodzenie, stąd bardziej jest znana jako  Francuzka Marie Curie – każdy naród chętnie chwali się noblistami i innymi sławnymi ludźmi, jako członkami własnej nacji.

W Polsce imieniem Marii Curie-Skłodowskiej nazwano uniwersytet w Lublinie.

 

Trochę historii

1 września . Tego dnia miały miejsce obchody rocznicy napaści Niemiec na Polskę i tym samym początku II wojny światowej. Ta tak odległa już data to symbol ciągle jeszcze nieprzezwyciężonych trudności w stosunkach polsko-niemieckich. Choć już wiele dobrego zrobiono dla wzajemnego poznania, wiele jeszcze po obu stronach negatywnych stereotypów i uprzedzeń, które przypominają się właśnie 1 września, dając odczuć granice pojednania.

Dużo łatwiej spotkać się było Polakom i Niemcom podczas obchodów 20-lecia powstania „Solidarności”. Wielu znanych niemieckich polityków przyjechało do Gdańska gdzie, wedle ich slów rozpoczął się upadek berlińskiego muru.

 

Co kraj, to obyczaj

1 września . Tego dnia miały miejsce obchody rocznicy napaści Niemiec na Polskę i tym samym początku II wojny światowej. Ta tak odległa już data to symbol ciągle jeszcze nieprzezwyciężonych trudności w stosunkach polsko-niemieckich. Choć już wiele dobrego zrobiono dla wzajemnego poznania, wiele jeszcze po obu stronach negatywnych stereotypów i uprzedzeń, które przypominają się właśnie 1 września, dając odczuć granice pojednania.

Dużo łatwiej spotkać się było Polakom i Niemcom podczas obchodów 20-lecia powstania „Solidarności”. Wielu znanych niemieckich polityków przyjechało do Gdańska gdzie, wedle ich slów rozpoczął się upadek berlińskiego muru.

Journal październik / listopad 

Znane Polki i Polacy

Józef Piłsudski (1867-1935) urodził się w Zułowie niedaleko Wilna, w rodzinie szlacheckiej. Matka wpoiła mu i jego rodzeństwu miłość do ojczyzny, do Polski, oraz pogardę dla zaborcy czyli Rosji. Proces rusyfikacji, tendencyjne nauczanie historii, przeżycie osobistych represji na tle narodowościowym spowodowały głębsze zainteresowanie najnowszą historią Polski i chęć działania. Piłsudski zaangażował się w ruchu socjalistycznym. Za współpracę z organizatorami zamachu na cara Aleksandra III został uwięziony, a następnie         wywieziony na 5 lat na Syberię. Stamtąd wrócił już jako ukształtowany człowiek i polityk, bojownik idei niepodległości Polski. Tworzył aktywnie Polską Partię Socjalistyczną (1892), był redaktorem naczelnym „Robotnika”, jej organu prasowego. Po aresztowaniu z powodu tej nielegalnej działalności udaje mu się uciec, i z pomocą przyjaciół przedostać do Lwowa, znajdującego się w zaborze austriackim. Tam zajął się tworzeniem polskich organizacji wojskowo-niepoległościowych. Związki Strzeleckie działały także(nielegalnie) na terenie zaboru rosyjskiego.Trudno powiedzieć kiedy zaczyna się legenda Piłsudskiego, autorzy wielu książek o nim mają na ten temat różne poglądy. Pewne jest, że Piłsudski wszedł na zawsze do historii Polski jako twórca legionów, walczących po stronie austriackiej przeciw Rosji w czasie I wojny światowej.

 

 Piłsudski związał się z państwami centralnymi, aby przy ich pomocy utworzyć niepodległą Polskę. Kiedy zorientował się, że po stronie niemiecko-austriackiej nie ma ku temu woli politycznej, wycofał się z legionów i skierował działania Polskiej Organizacji Wojskowej przeciw Niemcom, co spowodowało jego uwięzienie w twierdzy magdeburskiej (1917-1918). W czasie rewolucji listopadowej w Niemczech, został uwolniony i wrócił do Polski, gdzie natychmiast podporządkował mu się rząd tymczasowy. Piłsudski został Naczelnikiem Państwa(1919-1922) i marszałkiem Polski (od 1920) prowadząc politykę uatalenia nowych polskich granic głównie drogą wojskową. W 1923 roku wycofał się z polityki aż do roku 1926, kiedy ponownie objął władzę w wyniku przewrotu majowego. Piłsudski chciał mieć władzę nad wojskiem, w jego interpretacji narodowym i apolitycznym, i poprzez nie sprawować kontrolę nad systemem parlamentarnym. Dlatego tylko na bardzo krótko, w sytuacjach kryzysowych, przejmował urząd premiera.

 

Pomimo dyktatorskich metod rządzenia oraz procesów przeciwko przywódcom opozycji, Piłsudski pozostał dla wielu późniejszych polskich opozycjonistów wzorem polityka i patrioty. Fascynacja jego osobą przetrwała okres socjalistycznej propagandy po II wojnie światowej, kiedy mówiono o nim źle, albo wcale. W okresie powstania „Solidarności” zaczęły ukazywać się przeróżne opracowania o nim, niektóre na granicy hagiografii. Dla zrozumienia różnych współczesnych polskich polityków i sposobów myślenia, warto poczytać trochę więcej o Józefie Piłsudskim.

 

 

Co kraj, to obyczaj

Dla przybysza z Niemiec polska jesień (o ile nie jest „złota”) wyda się trochę smutna. Ani wesołych obchodów zbioru winorośli, ani tradycyjnych lunaparków takich jak Oktoberfest w Monachium czy  Cannstatter Wasen w Stuttgarcie. Po ulicach nie chodzą dzieci z barwnymi lampionami,  11.11.  nie rozpoczyna się karnawału, nie ma pochodu z okazji dnia świętego Marcina prowadzonego przez „rzymskiego” żołnierza na koniu. Podobno w Polsce, niedaleko za Poznaniem, przebiega granica kultów św. Marcina i św. Mikołaja, stąd w Poznaniu można zjeść rogale marcińskie, we wschodniej Polsce jest ten zwyczaj nieznany. Dawniej z okazji dnia świętego Marcina, tak jak w Niemczech, jedzono uroczysty obiad z pieczenią z gęsi.

 

11 listopada ma w Polsce inne znaczenie – jest to święto niepodległości. W tym dniu wolnym od pracy, przypomina się o ponownym powstaniu państwowości polskiej (1918) po ponad 120 latach niewoli pod zaborami. Tego dnia Józef Piłsudski, po powrocie z niewoli, objął władzę w Polsce. W Polsce socjalistycznej święto to nie było oficjalnie obchodzone, świętem niepodległości był 22 lipca, dzień w którym w roku 1944 ogłoszono Manifest PKWN, program rządu tymczasowego.

Ale jest jeden dzień w listopadzie,  kiedy światło odgrywa dużą rolę,  to 1 listopada. W tym dniu warto iść o zmroku na cmentarz, nawet jeśli nie ma się tam nikogo bliskiego. Groby ubrane jedliną i jesiennymi kwiatami, a pomiędzy nimi trzepoczące płomienie świec, sprawiają niezapomniane wrażenie. W Warszawie na Powązkach, gdzie znajdują się groby powstańców warszawskich, żołnierzy i różnych znanych osobistości jest zawsze szczególnie dużo ludzi i tu odbywają się zbiórki pieniędzy na cele charytatywne.

 

29 listopada, w wigilię imienin Andrzeja, wiele dziewcząt spotyka się na tradycyjne wróżby „andrzejkowe”. Leje się wosk i wspólnie interpretuje cienie jakie rzucają woskowe figury. Aby się dowiedzieć na jaką literę będzie się zaczynać imię przyszłego męża, obraną skórkę jabłka rzuca się za siebie, a kształt w jaki się ułoży przypomina zawsze jakąś literę!  Czy tym i innym wróżbom wierzyć? W każdym razie w wieczór andrzejkowy jest dużo zabawy. Kiedyś chłopcy spotykali się na wróżby w wigilię imienin Katarzyny, 24 listopada, ale zwyczaj ten zanikł. Andrzejki zaś często odbywają się koedukacyjnie w same imieniny Andrzeja 30.11.  Cóż, czasy się zmieniają!

Karnawał  - Wydanie specjalne

    ...  "pół żartem, pół serio"

 

Co kraj to obyczaj

Dowcipy, żarty, kawały...

Prawie każdy , kto był w Polsce lub ma polskich przyjaciół w Niemczech, prędzej czy później musi zetknąć się z polskimi kawałami. Dla obcokrajowców w każdym kraju rozumienie dowcipów to "wyższa szkoła jazdy". Wiele żartów zawiera bowiem aluzje do znanych powiedzonek, przysłów, specyficznej sytuacji politycznej czy społecznej lub znanych w danym czasie polityków lub innych prominentów. Nie to jednak jest najtrudniejsze: najwięcej kłopotów sprawiają kawały oparte na grze słów i tak zwane dowcipy czy zagadki abstrakcyjne, których zabawność wynika z bezsensu. Dla ilustracji kilka dowcipów szkolnych oraz kultowych już kawałów o babie u lekarza, z próbą wyjaśnienia na czym wic polega (w żurnalu w języku niemieckim).

 

- Jakiego słowa używają dzieci w szkole najczęściej? - pyta nauczyciel ucznia.

- Nie wiem - odpowiada uczeń.

- Bardzo dobrze. To twoja pierwsza prawidłowa odpowiedź w tym roku szkolnym.

                                             ***

- Kasiu jaki szkolny przedmiot lubisz najbardziej? pyta ciocia.

- Dzwonek - odpowiada Kasia.

                                               ***

Na lekcji geografii nauczyciel pyta Tomka:

- Gdzie leży Kuba?

- Kuba leży w domu, jest chory...- odpowiada Tomek

                                               ***

Kto rano wstaje ... temu chce się spać.

............................................********************************

- Czemu jesteś taka spięta? - pyta guzik agrafkę.

- A guzik cię to obchodzi - odpowiada agrafka.

                                       ***

Przychodzi baba do lekarza i mówi:

- Panie doktorze mam zaniki pamięci.

- Od kiedy? - pyta lekarz.

- Co od kiedy? - pyta baba.

                                       ***

Przychodzi baba do lekarza, a lekarz też baba.

                                       ***                                      

Przychodzi baba do lekarza, a lekarz się jej pyta:

- Co pani jest?

- Krawcowa.

                                         ***

Przychodzi baba do lekarza, a lekarz się jej pyta:

- Co pani je?

- Kapustę.

                                          ***

Przychodzi baba do lekarza w pończosze na głowie, a lekarz się jej pyta:

- Co pani jest?

- Bez żartów koleś, to jest napad!

 

Kolędnicy, szopki, przebierańcy...

Trwa karnawał. Odbywają się bale maskowe, zabawy. W Polsce nie ma zwyczaju pochodów  przebierańców w różnych tradycyjnych strojach ani posiedzeń towarzystw karnawałowych, jak to się dzieje w wielu regionach Niemiec. Natomiast nie powinno zabraknąć pączków, które wyglądają podobnie jak niemieckie "Pfannkuchen" w Berlinie, "Berliner" lub "Fastnachküchle" w południowych Niemczech. Najwięcej sprzedaje się ich w  "tłusty czwartek", a najbardziej znane są pączki z warszawskiej cukierni Bliklego. Pączki własnej roboty, podawane jeszcze letnie to przebój sylwestrowy.

Coraz rzadziej można w Polsce spotkać kolędników, którzy dawniej obchodzili po Bożym Narodzeniu wsie i miasteczka, śpiewając kolędy i odgrywając "jasełka" wesołe przedstawienia o tematyce bożonarodzeniowej (czasem z z podtekstem politycznym). W nagrodę dostawali poczęstunek i trochę alkoholu, a niekiedy nawet pieniądze. Spotkać ich można we wsiach które świadomie pielęgnują dawne tradycje.

Czasami przedstawienia jasełkowe są organizowane przy kościele, przygotowane przez dzieci, ale mają wtedy bardziej charakter liturgiczny. W Krakowie obchodzono mieszkania z szopką - modelem najważniejszych budowli z rynku krakowskiego w miniaturze. Czasami młodzież kontynuuje tę tradycję poprawia w ten sposób swoje kieszonkowe.  Wystawy szopek odbywają się nadal co roku w Krakowie. Poza tym już od lat w telewizji odbywa się "Szopka noworoczna", rodzaj kabaretu, w którym wyśmiewani są politycy i inni prominenci.

 

Coś dla podniebienia

Pączki

Nadzienie: 150g osączonej, lekko podgrzanej konfitury z róży cukrowej wymieszać z 80g mielonych migdałów bez skórki.

Ciasto:

Zrobić zaczyn z: 100g mąki, 60g Hefe, łyżki cukru, 1/3 szklanki letniego mleka, a gdy wyrośnie, dodać do niego: 

400g Weizenmehl 405, 8 żółtek utartych z 80g cukru, 1/4 l  letniej słodkiej śmietanki, trochę sproszkowanej wanilii, 1/3 łyżeczki soli, kieliszek spirytusu (25ml), ewentualnie troche utartej skórki z cytryny i wszystko wyrobić. Na koniec dodać 150g roztopionego, letniego masła i wyrabiać aż ciasto będzie odchodzić od miski i rąk. Ciasto powinno być niezbyt gęste, lśniące i elastyczne. Gdy ciasto zacznie rosnąć, nabierać łyżką porcje ok. 20g, formować małe krążki(ręce od czasu do czasu zanurzać w płynnym, nakładać 1/2 łyżeczki nadzienia, zlepiać i układać na zlepionej stronie, na deseczce lub ściereczce oprószonej mąką. Przykryć suchą ściereczką. Kiedy dwukrotnie zwiększą objętość, omieść pędzelkiem z mąki i smażyć partiami na gorącym tłuszczu tak by swobodnie pływały i nie stykały się ze sobą, zlepieniem do góry ( do tłuszczu wrzucić kilka plasterków obranego, surowego ziemniaka, aby zapobiec zbytniemu przyrumienieniu). Gdy pączki od dołu się zrumienią, obrócić ostrożnie szpikulcem. Usmażone osączyć na bibule. Ciepłe posypać cukrem pudrem z wanilią lub polukrować i posypać drobno pokrojoną  kandyzowaną skórką pomarańczową.

Bigos (ok. 15 porcji)

Składniki:

1kg kiszonej kapusty, 1kg białej kapusty, 500g kiełbasy (np. krakowskiej, kabanosów, boczku) 500g mięsa (np. różne pieczenie, kurczak pieczony), 1 duża cebula, 2 czubate łyżki smalcu, grzyby suszone, ziarna pieprzu i ziela angielskiego, jagody jałowca, liść bobkowy, roztarty ząbek czosnku, 4-5 łyżki przecieru pomidorowego, 1 łyżka cukru, kilka suszonych śliwek.

Kapustę białą (poszatkowaną i posoloną) ugotować, oddzielnie ugotować kiszoną kapustę. Cebulę, mięso i wędliny pokroić w kostkę, przesmażyć na tłuszczu i dodać kapustę. Grzyby namoczyń przez godzinę, potem ugotować w osolonej wodzie, pokroić i dodać razem z ze smakiem grzybowym i innymi przyprawami. Gotować na wolnym ogniu przynajmniej 4 godziny, można również bigos codziennie schładzać, odstawiać do lodówki i gotować dalej następnego dnia. Doskonale ndaje się także do zamrożenia.